Zespół naukowców z University of Texas at Austin we współpracy z firmą Metagenomi Therapeutics opracował zmodyfikowany wariant kompaktowego enzymu CRISPR o nazwie Al3Cas12f RKK, który osiąga skuteczność edycji genomu przekraczającą 80%, a w przypadku jednego z badanych loci — nawet 90%. Kluczową zaletą nowego narzędzia jest jego niewielki rozmiar (400–700 aminokwasów), co pozwala na umieszczenie go wraz z kasetą ekspresyjną w pojedynczym wektorze wirusa adenoasocjowanego (AAV, adeno-associated virus) — głównym nośniku stosowanym w terapii genowej in vivo. Dotychczas stosowane nukleazy, takie jak Cas9 czy Cas12a, przekraczające 1300 aminokwasów, wymagały stosowania podwójnych wektorów AAV lub systemów dzielonych (split-intein), co znacznie komplikowało dostarczanie in vivo. Analiza strukturalna metodą mikroskopii krioelektronowej (cryo-EM) wykazała, że Al3Cas12f tworzy wysoce stabilny kompleks rybonukleoproteinowy (RNP), który szybko osiąga konformację katalityczną — co tłumaczy jego wysoką wydajność w komórkach ludzkich. Wariant przetestowano na ludzkich liniach komórek białaczkowych, celując w geny powiązane z nowotworami, miażdżycą i stwardnieniem zanikowym bocznym (ALS).
Źródła:
Guan K. et al., „Comparative characterization of Cas12f orthologs reveals mechanistic features underlying enhanced genome editing efficiency”, Nature Structural & Molecular Biology, 2026. DOI: 10.1038/s41594-026-01788-6