Naukowcy z John Innes Centre we współpracy z University of York i Rowland Institute at Harvard wykazali, że bakterie przejęły własny „układ immunologiczny” do kontrolowania uwalniania cząsteczek rozprzestrzeniających geny oporności na antybiotyki. Odkryty kompleks białkowy, strukturalnie zbliżony do eukariotycznych białek CARD-NLR (ang. Caspase Activation and Recruitment Domain – Nucleotide-binding Leucine-rich Repeat), reguluje produkcję i uwalnianie tzw. czynników transferu genów (ang. gene transfer agents, GTA) – cząsteczek przypominających fagi, które pakują fragmenty DNA bakteryjnego i dostarczają je do komórek sąsiadujących.
Horyzontalny transfer genów (HGT) za pośrednictwem GTA umożliwia bakteriom szybkie rozprzestrzenianie cech adaptacyjnych, w tym genów oporności na antybiotyki, bez udziału klasycznego rozmnażania. Kluczowe odkrycie polega na tym, że system CARD-NLR, pierwotnie pełniący funkcje obrony przed bakteriofagami, został ewolucyjnie „przejęty” (tj. zaadaptowany do nowej funkcji) jako mechanizm kontrolny zmieniający intensywność wymiany genetycznej i integralność komórek — nadmierna produkcja GTA prowadzi bowiem do lizy komórek.
Autorzy podkreślają, że zidentyfikowany układ regulacyjny może w przyszłości stanowić punkt wyjścia do poszukiwania nowych strategii ograniczania HGT i tym samym spowalniania narastania oporności na antybiotyki, choć zastosowania kliniczne wymagają dalszych badań. Odkrycie zmienia też sposób, w jaki myślimy o bakteryjnej odporności i zmienności genetycznej — pokazując, że systemy obrony przed wirusami mogą zostać zaadaptowane do zupełnie odmiennych celów.
Źródła: Banks, E.J., Bárdy, P., Tran, N.T. i in. A bacterial CARD–NLR-like immune system controls the release of gene transfer agents. Nature Microbiology, 2026. https://doi.org/10.1038/s41564-026-02316-4